Niewiele jest w Polsce miejsc tak malowniczych jak Roztocze - informuje portal podróżniczy www.podroze.pl .  Tu przyroda nie przegrała jeszcze z cywilizacją. Zabytki, uzdrowisko, wodospad, park narodowy...

1. Zamość
Nie leży co prawda na Roztoczu, ale jest naturalną bazą wypadową i najciekawszym z okolicznych miast. Kazał je wznieść kanclerz Jan Zamoyski jako siedzibę rodową, potężną twierdzę oraz centrum handlu, kultury i nauki. Miasto wraz z założeniami obronnymi zaprojektował włoski architekt Bernardo Morando, tworząc jeden z najcenniejszych renesansowych zespołów urbanistycznych Europy.

Najbardziej znaną budowlą jest ratusz z charakterystycznymi reprezentacyjnymi schodami i wysoką wieżą. Rynek otaczają kolorowe, misternie zdobione kamieniczki z podcieniami. Latem na Rynku Wielkim organizowane są przedstawienia, koncerty i zabawy oraz Jarmark Hetmański nawiązujący do dawnych tradycji miasta.

Najcenniejszym zabytkiem Zamościa jest XVI-wieczna katedra św. Tomasza. Nowoczesne fortyfikacje bastionowe sprawiły, że Zamość przetrwał oblężenie Kozaków Chmielnickiego oraz armii szwedzkiej w czasie potopu.

O wojskowej tradycji miasta przypomina wystawa militariów w Muzeum Barwy i Oręża w dawnej zbrojowni zamkowej.

2. Szczebrzeszyn
Miasteczko, znane z wiersza Jana Brzechwy o brzmiącym w trzcinie chrząszczu (któremu zresztą mieszkańcy wystawili pomnik), jest najstarszym ośrodkiem miejskim na Zamojszczyźnie.

Przy brodzie na rzece Wieprz znajdował się niegdyś jeden z grodów czerwieńskich, później stanął tu zamek, który spłonął w 1583 roku. Do dziś zachowała się ruina murowanej wieży mieszkalnej.

Do okupacji niemieckiej w Szczebrzeszynie żyła liczna społeczność żydowska, po której pozostała okazała synagoga (obecnie Dom Kultury) oraz malowniczy kirkut. Inne cenne zabytki to ratusz, kościół parafialny św. Mikołaja w stylu renesansu lubelskiego, pofranciszkański kościół św. Katarzyny i nieczynna od lat pounicka cerkiew Uspienja.

Na zachód od miasta zaczyna się plątanina malowniczych wąwozów lessowych zwana Piekiełkiem. Polecam uwadze położone we wsi Sąsiadka imponujące grodzisko otoczone wałami i fosą - dawny gród czerwieński Sutiejsk.

3. Zwierzyniec
Miasto wzięło swą nazwę od utworzonego w XVI wieku zwierzyńca, w którym trzymano m.in. żubry, łosie, jelenie, dziki, wilki, rysie i dzikie konie leśne - tarpany. W pobliskiej osadzie stał dwór, a później pałac-rezydencja Marii Kazimiery d'Arquien, żony Jana "Sobiepana" Zamoyskiego.

W teatrze Na Wyspie występowały zespoły z Włoch, a po stawie pływano weneckimi gondolami. Na wyspie ordynat Tomasz Antoni Zamoyski zbudował niewielki barokowy kościół, uznawany za najpiękniejszy zabytek Roztocza. W miasteczku warto obejrzeć rezydencję zarządcy ordynacji, drewnianą willę w stylu alpejskim oraz stojący w parku miejskim jedyny chyba na świecie pomnik upamiętniający plagę szarańczy z 1859 roku.

W pobliżu jest malowniczy staw Echo z piaszczystą plażą i kąpieliskiem. Na brzeg przychodzą żyjące na swobodzie w tutejszym lesie koniki polskie.

4. Roztoczański Park Narodowy
Został powołany do życia w 1974 roku; ma powierzchnię 8482 ha, z czego ponad 90 proc. zajmują lasy.

W rezerwatach chronione są najcenniejsze ostoje buczyny karpackiej i boru jodłowego. Rosną tu m.in. owadożerne rosiczki i kilkanaście odmian storczyków, z najpiękniejszym z nich obuwikiem pospolitym. W lasach spotkać można jelenie, sarny, dziki, lisy i borsuki.

W wodach żyją traszki, liczne rodzaje żab, żółwie błotne, turkusowe padalce oraz bobry i wydry, które ostatnio bardzo się rozmnożyły. Wśród mnóstwa gatunków ptaków najciekawsze to orlik krzykliwy, trzmielojad, głuszec i czarny bocian. Symbolem parku jest konik polski, potomek tarpana; stado tych zwierząt spotkać można nieopodal stawu Echo w Zwierzyńcu lub w położonej pośród lasów Floriance.

Po parku prowadzą cztery szlaki turystyczne, trasa rowerowa i trzy ścieżki dydaktyczne. Trzeba koniecznie wybrać się na Bukową Górę, gdzie podziwiać można drzewostany bukowe oraz jodłowe i z której rozciąga się piękny widok na okoliczne wzgórza i spacyfikowaną przez hitlerowców podczas ostatniej wojny wieś Sochy.

Na obrzeżu parku leży malownicza wioska Guciów z grodziskiem i prywatnym skansenem państwa Jachymków, zaś w sąsiednim Bondyrzu powstało muzeum partyzanckie, którym opiekuje się pan Jan Sitek. Są w nim rzadkie egzemplarze broni oraz unikalny ołtarz polowy Armii Kraków.

5. Krasnobród
Miejscowość wypoczynkowa, a od niedawna także uzdrowisko z bogatymi źródłami solankowymi położona w malowniczej dolinie Wieprza. Krasnobród, nazywany roztoczańską Częstochową, słynie z sanktuarium maryjnego, licznych kapliczek i cudownych źródełek.

W zabudowaniach ufundowanego przez Marysieńkę Sobieską klasztoru Dominikanów umieszczono Muzeum Sakralne oraz Muzeum Wsi Krasnobrodzkiej ze zbiorami geologicznymi i etnograficznymi. Zachęcam do obejrzenia drewnianego spichlerza i drewnianej kapliczki "Na wodzie", wzniesionej nad źródłem słynącym z właściwości leczniczych i mającym ponoć moc przywracania miłości.

6. Szumy - roztoczańskie wodospady
W okolicy Suśca utworzono wiele rezerwatów przyrody. Najsłynniejszy to "Szumy nad Tanwią" z licznymi kaskadami na skalistych progach. Inny ciekawy rezerwat, a zarazem jedno z najpiękniejszych miejsc na Roztoczu to "Czartowe Pole" z szumami na rzece Sopot i ruinami starej papierni.

7. Tomaszów Lubelski
W mieście założonym w 1590 roku przez Jana Zamoyskiego do dziś zachował się piękny modrzewiowy kościół z 1727 roku. W ołtarzu głównym jest cudowny obraz Matki Bożej Szkaplerznej. We wrześniu 1939 roku żołnierze polscy stoczyli tu krwawą bitwę z Niemcami. W muzeum regionalnym im. Janusza Petera jedną z sal poświęcono dawnym żydowskim mieszkańcom Tomaszowa.

8. Bełżec, Hrebenne, Siedliska
Podczas okupacji w hitlerowskim obozie śmierci w Bełżcu zamordowano i spalono kilkaset tysięcy Żydów; na miejsce położonego w pobliżu stacji dawnego obozu trudno jest trafić, nie prowadzą bowiem do niego żadne drogowskazy.

W miasteczku zobaczyć można ciekawą drewnianą cerkiew św. Bazylego oraz imponujący jałowiec drzewiasty o blisko metrowym obwodzie pnia. Przy drodze prowadzącej do przejścia granicznego w Hrebennem widać dziesiątki żelbetonowych bunkrów tzw. Linii Mołotowa, które nie zdołały zatrzymać niemieckiej ofensywy w 1941 roku.

W Hrebennem na wzgórzu znajduje się jeden z najcenniejszych zabytków architektury sakralnej wschodniej Polski - drewniana XVII-wieczna cerkiew św. Mikołaja. Nieopodal Siedlisk znaleźć można fragmenty skamieniałych drzew z okresu mioceńskiego (sprzed 13-14 mln lat).

9. Narol
W końcu XVIII wieku Feliks Antoni Łoś wzniósł w Narolu okazały barokowo-klasycystyczny pałac z rozległym parkiem. Spalony w 1945 roku, odnawiany jest obecnie przez prywatnego właściciela. W ufundowanym przez Łosiów kościele parafialnym zobaczyć można ich kryptę rodową. Kamień przed ratuszem upamiętnia rozgromienie przez Jana III Sobieskiego w 1672 roku pod Narolem watahy Tatarów i uwolnienie dwutysięcznego jasyru.

10. Horyniec i Radruż
W leżącym w pobliżu granicy ukraińskiej Horyńcu Zdroju znajduje się uzdrowisko z leczniczymi wodami siarczkowymi. Główną atrakcją miasteczka jest XVIII-wieczny klasztor Franciszkanów, klasycystyczny teatr dworski oraz pałac dawnych właścicieli Horyńca - Ponińskich - w którym obecnie mieści się sanatorium.

Trzy kilometry od Horyńca, w kierunku granicy, zachował się obronny zespół cerkiewny w Radrużu, jeden z najcenniejszych zabytków drewnianej architektury sakralnej w Polsce. Dachy i ściany wybudowanej w końcu XVI stulecia cerkwi św. Paraskiewy oraz sąsiedniej, wolno stojącej dzwonnicy pokryte zostały gontem. Całość otacza solidne kamienne ogrodzenie i ocieniają pomnikowe lipy pamiętające ponoć czasy króla Jana III Sobieskiego. Warto odwiedzić zabytkowy nastrojowy cmentarz z kamiennymi bruśnieńskimi nagrobkami.

Skomentuj ten artykuł

Drukuj ten artykuł

Autor: L0Lx33
Tytuł: